Ψυχολόγος δεν είμαι, έγινα στην πορεία της ζωής μου.. 

Πολλά τα χρόνια σπουδών, πολλά και τα γεγονότα εξετάσεων. Και τους ανθρώπους σπούδασα και εξετάσεις έδωσα στις ανθρώπινες σχέσεις, και τελικά με πολλά δάκρυα και ένα διαλυμένο στομάχι, στα 48 μου έτη κατέκτησα και το πτυχίο ψυχολογίας. Ασφαλώς αυτοσαρκάζομαι, αλλά η αλήθεια δεν είναι και πολύ μακριά απο το παρόν.

Είναι αυτή η ερώτηση, που μου έκανε πρόσφατα μια καλή μου φίλη-Μα τι του έκανα και μου φέρθηκε με αυτό τον τρόπο; Και εγώ ως πτυχιούχος ψυχολόγος της απάντησα -Εσύ δεν του έκανες τίποτα. Η μάνα του, του έκανε. Η απάντηση βρίσκεται στην παιδική του ηλικία και ειδικότερα στη σχέση του με τη μητέρα του. 

Πως ένας άντρας να είναι καλά με τη σύντροφό του, να είναι χαρούμενος, όταν στην παιδική του ηλικία βίωνε μια ασταθή σχέση με τη μητέρα του. Το πρώτο συναίσθημα του ανθρώπου είναι η ασφάλεια απο την αγκαλιά και τη φροντίδα της μάνας του. Όταν αυτή η ασφάλεια είναι σε έλλειψη, σε ανυπαρξία ή σε αντικατάσταση απο βοηθούς, τότε αυτό το παιδί τραυματίζεται. Βιώνει τη στέρηση της μάνας, ένα γενικότερο αίσθημα στέρησης, ανασφάλειας και εγκατάλειψης, ένα αίσθημα ότι δεν αξίζει. Και τότε μέσα στην αθώα ψυχούλα του αρχίζουν οι συγκρούσεις της αγάπης και του μίσους για τη γυναίκα..

Το παιδί βρίσκεται διαρκώς σε μια νευρικότητα, κάπως σε μια μετέωρη αίσθηση πως δεν χωράει πουθενά ή δεν αξίζει ή διαφέρει ή είναι λίγο, αισθήματα και συμπεριφορές που κουβαλάει μέσα του και ως ενήλικας άντρας.. Γιατί; Γιατί η έλλειψη της μάνας, που ριζώνει στην ψυχή και δεν ξεριζώνει,  αναζωπυρώνει μέσα του το στερητικό σύνδρομο της μητρικής αγάπης και το επίπονο αίσθημα της εγκατάλειψης και της ανασφάλειας. Ένα παιδί, που δεν έχει μάνα, ή που έχει μάνα αλλά εκείνη είναι πάντα απασχολημένη και δεν του δίνει σημασία, ή που είναι ψυχρή, ή που το συγκρίνει διαρκώς, ή που δεν το επαινεί για τα επιτεύγματά του, ή που είναι αυταρχική, περιοριστική, καταπιεστική, εγωίστρια ή που έχει αδυναμία στο μικρότερο παιδί και ούτω καθεξής, είναι ένα παιδί που αισθάνεται μόνο, λίγο και εγκαταλειμμένο. Η ψυχούλα του καταγράφει καθημερινά τη σχέση του με τις γυναίκες. Αισθήματα κατωτερότητας και συγκρούσεις άνευ αιτίας, συναισθήματα δύο πόλων αγάπη- μίσος, αισθήματα ζήλειας, ελέγχου και υποταγής, επιθυμία συνεχούς απόδειξης θαυμασμού, αγάπης και πίστης απο το άλλο φύλο, και πολλά ακόμα συναισθήματα που καταγράφει ο πρώτος κώδικας, που γράφεται στην ψυχή ενός παιδιού έως και περίπου τα 6 του χρόνια. Το παιδί μεγαλώνει με επαναλαμβανόμενη προσπάθεια να τραβά την προσοχή της μητέρας του, για να κατευνάζει το στερητικό σύνδρομο της αγάπης. Αυτός ο κύκλος δεν κρατάει για πολύ. Και πάλι απο την αρχή. Και αυτό είναι εξαντλητικό και αποδυναμώνει το αίσθημα της αυτοαξίας του. Σε αρκετές περιπτώσεις για να μην πονάει απο την έλλειψη, αναπτύσσει μια ιδιαίτερα σκληρή ψυχολογία και συμπεριφορά, ως τρόπο προφύλαξης της ψυχούλας του. Αυτή την ψυχρή και σκληρή συμπεριφορά την ασκεί και ως ενήλικας στη σύντροφο του. Και αυτό είναι μια απο τις πολλές εξηγήσεις της συντροφικής βίας. 

Τώρα πια αυτό το αγόρι που έγινε άντρας, έλκεται απο γυναίκες, που συνήθως έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά με τη μητέρα του, στην εμφάνιση, το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά. Όταν την εντοπίσει αρχίζει να κάνει τα πάντα μέχρι να κατακτήσει την προσοχή και την αγάπη της. Δηλαδή επαναλαμβάνει ότι έκανε παιδί για την προσοχή της μάνας του. Όταν τελικά την κατακτήσει ερωτικά, τότε αρχίζουν να αναδύονται μέσα του, όλα εκείνα τα παιδικά ανοικτά τραύματα. Θέλει αυτή η γυναίκα σύντροφος να ασχολείται μαζί του, να του δείχνει προσοχή, φροντίδα, αφοσίωση, πίστη, αγάπη, θαυμασμό και όλα όσα στερήθηκε στην παιδική του ηλικία. Κάθε φορά που η συμπεριφορά της συντρόφου μπορεί να διαφέρει απο το αυτό που επιθυμεί, αισθάνεται νευρικότητα, δυσπιστία στην αλήθεια, δυσάρεστα συναισθήματα αναξιότητας, συγκρούσεις ζήλειας και ελέγχου και τελικά παράλογες, σχεδόν κακοποιητικές συμπεριφορές. Γιατί; Γιατί αυτό το αγόρι με μορφή ενήλικα, συγκρούεται με τη μάνα του και όχι με τη σύντροφό του.

Και κάθε φορά που αυτός ο άντρας κατακτάει μια ερωτική σύντροφο, κατακτάει ξανά και ξανά την αγάπη και τη φροντίδα της μάνας του, που επειδή δεν τα έλαβε ως παιδί, για πάντα θα νιώθει την έλλειψή τους. Για να διατηρηθεί η ισορροπία στην ερωτική σχέση, η γυναίκα/σύντροφος θα πρέπει να του εκφράζει και να του αποδεικνύει την αγάπη της συχνά, ώστε αυτός να αισθάνεται ασφαλής. Εδώ υπάρχει μια παγίδα για τη γυναίκα, καθώς αυτό το μοτίβο μπορεί να την εξαντλήσει ψυχικά. Χρειάζεται προσπάθεια και συμβουλευτική, και απο τη μεριά του άντρα/συντρόφου. Και κάθε φορά που αυτός ο άντρας συγκρούεται με μια ερωτική σύντροφο, συγκρούεται με την μάνα του - που της τα έχει πολλά χρόνια μαζεμένα- επειδή σαν παιδί του στέρησε τα ψυχικά στηρίγματα που είχε ανάγκη και του δημιούργησε δυσάρεστα συναισθήματα και ανασφάλειες, που τον βασανίζουν μέχρι σήμερα στη ζωή του. Καταβάθος αυτός γνωρίζει απο που προέρχονται οι ιδιομορφίες του χαρακτήρα του..

Απο την άλλη μεριά, εκείνη η μάνα που δεν κατάφερε να δώσει στο παιδί της, όσα ψυχικά στηρίγματα ήθελε στην παιδική του ηλικία, διακατέχεται απο μια ενοχική ψυχολογία. Καθώς ο γιός της μεγαλώνει, εκείνη υιοθετεί μια ''υπερπροστατευτική'' συμπεριφορά, άκρως χειριστική, άλλοτε ορατή και άλλοτε αόρατη (το έμπειρο μάτι βλέπει μέχρι τον πυρήνα). Ανάλογα το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά που έχει ο άντρας-γιος της, εκείνη προσαρμόζει τη συμπεριφορά της, με μοναδικό σκοπό να κρατάει τα νήματα και να τον χειρίζεται. Εκείνος νομίζει ότι προχωράει τη ζωή του, αλλά ουσιαστικά υπακούει τις εντολές και τις αποφάσεις της, οι οποίες δεν είναι πάντοτε για το καλό του, αλλά για το δικό της καλό ή κάποιο γενικότερο όφελος, που δεν φαίνεται όταν υπάρχει συναισθηματική εμπλοκή. Εδώ για την εύρεση της αλήθειας, απαιτείται συναισθηματική αποστασιοποίηση του γιού, αλλά πόσο εύκολο είναι; Και καμία γυναίκα δεν είναι ''αρκετή'' για το γιο της. Όταν αντιληφθεί ότι ο γιος της αισθάνεται σοβαρά για μια άλλη γυναίκα, αρχίζει να έχει στρες. Μέσα της αναδύονται οι δικές της ανασφάλειες, που της λένε ότι τη χαρά και την αγάπη που δεν κατάφερε εκείνη να δώσει στο παιδί της, θα του τα δώσει μια άλλη γυναίκα. Τότε εκείνη αισθάνεται πως χάνει το θαυμασμό του, πως χάνει την εξουσία και την επιρροή πάνω του, συνθήκες οι οποίες τροφοδοτούν με αξία το τραυματισμένο εγώ της. Χωρίς την επιρροή πάνω του, αισθάνεται λίγη (καταβάθος και αυτή γνωρίζει που υστέρησε ως μάνα).. Μέσα της αρχίζει να συγκρίνεται με τη σύντροφο του γιού της, αποκτάει αισθήματα απέχθειας και μίσους, την βλέπει ως εχθρό και αρχίζει με ύπουλο και χειριστικό τρόπο, το σχέδιο της εξόντωσής της. Γιατί; Γιατί αυτή η μάνα με τη χειριστική συμπεριφορά προς το γιο της, πρωτίστως επουλώνει τα δικά της τραύματα και τις ενοχές που αισθάνεται ως μάνα, που δεν κατάφερε να εκπληρώσει όπως θα ήθελε το καθήκον της. Ίσως επουλώνει και τα δικά της τραύματα ως παιδί, απο τους δικούς της γονείς. Και εαν η υπόθεση περιλαμβάνει και χρήμα, τότε τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο επικίνδυνα, για την υποψήφια σύντροφο του γιου της. Και τότε αρχίζουν τα προβλήματα με την πεθερά και τελικά το ζευγάρι χωρίζει, όπως και η φίλη μου, που ήρθε για παρηγοριά.. 

Και ο φαύλος κύκλος του τραύματος συνεχίζεται και όμορφοι άνθρωποι, που θα μπορούσαν να γελάνε μαζί και να είναι ευτυχισμένοι με όποιον τρόπο, στερεοτυπικά ή άνευ στερεοτύπων, απομακρύνονται, πονούν, χωρίζουν και μένουν μόνοι. 

Μου λέει η φίλη μου, γιατί δε γίνεσαι ψυχολόγος;

Και της απαντώ, Γιατί δεν είμαι; 

Υ.Γ. 1. Το θέμα είναι σοβαρό και αφορά την ατομική και κοινωνική ευημερία. Πως να διατηρηθούν οι ανθρώπινες και συντροφικές σχέσεις, όταν ο ένας απο τους δύο ή και οι δύο, φέρουν τραύματα απο την παιδική τους ηλικία, που δεν μπορούν να εξηγήσουν και να διαχειριστούν; Μέρος ευθυνών για το χαρακτήρα ενός ανθρώπου έχει ασφαλώς και ο πατέρας, για τον οποίο έχω γράψει και θα ξαναγράψω. Ασφαλώς ψυχολόγος δεν είμαι, αλλά ευτύχισα να είμαι κόρη δύο όμορφων ερωτευμένων ανθρώπων και ευλογήθηκα να μείνω πολλά χρόνια μόνη και να παρατηρώ τις ανθρώπινες συμπεριφορές. 

Υ.Γ. 2. Ένα πτυχίο ή ένα μεταπτυχιακό ψυχολογίας, είναι απαραίτητο, για να αποκτήσω και επίσημα τον τίτλο. Επειδή μου υποσχέθηκα να πεθάνω φοιτήτρια, όλα είναι πιθανά. Εξάλλου είμαι μικρή ακόμα. 

Υ.Γ. 3.  9 Σεπτεμβρίου το ημερολόγιο αναγράφει Των Αγίων Θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης. 

Υ.Γ. 4 Κάποτε κάποιος μου είπε μην με κοιτάς έτσι, ζαλίζομαι, και αυτός έλεγε την αλήθεια. Καλή του ώρα.

© Αγγελική Γ. Πιτσόλη 

Γυναίκα Παλαιάς Κοπής 

Αριστούχος Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών  

Επιστήμονας Επικοινωνίας, Ιδιωτικής Ασφάλισης και Πολιτισμού

9  Σεπτεμβρίου 2026 και αιώνια