Πάρε με απο εδώ, να με πας στη Χίο, μου είπε ένα βράδυ στο νοσοκομείο ο ετοιμοθάνατος πατέρας μου και ήταν σαν να μου κάρφωσες ένα μαχαίρι στην καρδιά.. Θα σε πάρω πατέρα, θα πάμε μαζί στη Χίο, του είπα, για να κατευνάσω τη λύπη και το φόβο των τελευταίων ωρών της ζωής του. 

Η Χίος αποτελούσε πάντοτε σημείο αναφοράς. Ενώ την είχαμε επισκεφθεί οικογενειακώς τη δεκαετία 80', και την είχε πάντοτε μέσα στην καρδιά του, είχε κόψει κάθε δεσμό. Η εξήγηση που έδινα είναι πως κάποιες ιστορίες τον στεναχωρούσαν, και με την αποχή του, προσπαθούσε να προφυλάξει την ευαίσθητη πλευρά του χαρακτήρα του. Ο γίγαντας με καρδιά παιδιού. Περνώντας τα χρόνια και ζώντας τη ζωή και τους ανθρώπους κατέληξα πως η τακτική της αποχής είναι ένας τρόπος αυτοάμυνας/προστασίας, ιδιαίτερα για τους ανθρώπους με βαθιά συναισθήματα, όπως ήταν και ο Γιωργάκης μου.  Η αλήθεια του, δηλαδή η αγάπη του για τον τόπο του τη Χίο, αναδύθηκε τις τελευταίες ώρες της ζωής του. Τότε που ο άνθρωπος κάνει τελικό απολογισμό ζωής. 

Ο παππούς Κώστας, ο πατέρας του πατέρα μου, ήταν γνήσιος Χιώτης και αυτό αποδεικνύεται με απλό τρόπο. Ήρθε στη Νίκαια όταν ήταν περίπου 17 ετών, πριν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και δημιουργησε οικογένεια με την Αγγελική. Το επίθετο Πιτσόλης είναι τοπικό και εντοπίζεται στο Πυργί της Χίου, ενώ ελάχιστοι υπάρχουν και στο Βουνό. Πολλά χρόνια μετά το θάνατό του πατέρα μου, η φίλη και συμφοιτήτρια Αναστασία, έγινε η γέφυρα για να επισκεφθώ τον τόπο καταγωγής μου, μετά απο σχεδόν 40 χρόνια. Μόλις κατέβηκα απο το αεροπλάνο και πάτησα το χώμα του νησιού, όλο μου το κορμί ανατρίχιασε. Τότε επιβεβαίωσα πως η μία μου ρίζα ανήκει στη Χιο. Τι να τα κάνεις τα έγγραφα και τις αποδείξεις, όταν υπερισχύει η διαίσθηση. Ο νόμος της διαίσθησης ισχύει καθολικά.

Ναι. Δεν είμαι μόνο υπερήφανη Κοκκινιώτισσα Σμυρνιά. Είμαι και υπερήφανη Χιώτισσα και οφείλω πρωτίστως στον εαυτό μου να ξετυλίξω την ιστορία. Πολλά μου οφείλω δηλαδή και θα μου τα χαρίσω, ο κόσμος να γυρίσει ανάποδα.

Σε τρεις ημέρες παραμονή στο νησί, επισκέφθηκα πολλά και σημαντικά, όπως βεβαίως το Πυργί και το Μουσείο Μαστίχας, τα Μεστά και τους Ταξιάρχες, το Βουνό, τα Νενηντα και τους Ταξιάρχες, την Αγία Μαρκέλλα, την Νέα Μονή Χίου, τον Άγιο Γεώργιο στα Στούπια, τα Ταμπάκικα, το Βροντάδο, τη Βολισσό, τη Δασκαλόπετρα, το Ομήρειο θέατρο και παρακολούθησα παράσταση, την Ιερά Μονή Παναγίας Βοηθείας, και φυσικά την Ιστορική Μονή του Αγίου Μηνά, ή άλλως την Ιερά Μονή Μηνά, Βίκτωρα και Βικέντιου. 

Η Ιστορική Μονή ιδρύθηκε μεταξύ 1572-1595 και άνηκε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης. Γνώρισε μεγάλη ακμή κατά τον 17ο και 18ο αιώνα. Στη βιβλιοθήκη και στη Σχολή φοίτησαν ο Δανιήλ Φιλιππίδης, ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε' και ο Μητροπολίτης Χίου Πλάτων Φραγκιάδης. Το Μ. Σάββατο 1η Απριλίου του 1822, οι Τούρκοι καταστρέφουν τα κοντινά χωριά Θυμιανά και Νεοχώρι και οδεύουν προς τη Μονή του Αγίου Μηνά. Τη νύχτα προς την Κυριακή του Πάσχα 2 Απριλίου 1822, η Θεία Λειτουργία διεκόπει απο τους κανονιοβολισμούς των Τούρκων. Οι βόμβες προξένησαν ρήγμα στο τείχος, απο όπου εισήλθαν οι Τούρκοι και ξεκίνησε η σφαγή. Οσοι χριστιανοί δεν κατάφεραν να μπουν στο Καθολικό της Μονής, σφαγιάστηκα,ν πυρπολήθηκαν και αιχμαλωτίστηκαν. Στο ναό επικράτησε συνωστισμός και οι Τούρκοι δεν μπορούσαν να ανοιξουν την πόρτα. Ξήλωσαν ενα μέρος της στέγης, εριξαν φωτιά και έκαψαν όλους τους χριστιανούς ζωντανούς. Όπως εκαναν και στη δεξαμενη. Όπως έκαναν και με τον ηγούμενο και τους μοναχούς της Μονής, που βασάνισαν και θανάτωσαν. Οι σάρκες και το αίμα των σφαγιασθέντων πότισαν το δάπεδο του καθολικού της Μονής. Τα σημάδια απο το αίμα είναι ανεξίτηλα μέχρι σήμερα. Τα οστά είναι στιβαγμένα στο Ιερό Οστεοφυλάκειο, των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων, ενώ στην πόρτα της εισόδου του Μοναστηριού διακρίνονται διάτρητα σημεία απο τα βλήματα των εχθρών.  Μετά την καταστροφή της Μονής, τρεις μοναχοί αφοσιώθηκαν στην αποκατάστασή της απο το 1833. Το 1879 χτίστηκε το οστεοφυλάκιο , ενώ ζημιές προκλήθηκαν και απο το μεγάλο σεισμό του 1881. Απο τον Αύγουστο του 1931 και μετά στο μοναστήρι καταφθάνουν 12 μοναχές απο τα Αλάτσατα και το 1932 μετατρέπεται σε γυναικείο αυτοδιοίκητο  και οι μοναχές έγιναν σιγά σιγά 34. Το 1934 τη Μονή επισκέφθηκε ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το 1950 γίνονται οι τελευταίες προσπάθειες ανακαίνισης. 

Περπατώντας μόνη και συγκινημένη στο Πυργί, ένας γηραιός κύριος, σίγουρα άνω των 90 ετών, με ρώτησε ποιανού είσαι εσύ;  Του είπα το ονοματεπώνυμο μου και πως έχω 40 χρόνια να έρθω στο νησί. Τότε τα μάτια του άρχισαν να με περιεργάζονται και μου λέει Οι Πυργούσιοι έχουν μεγάλα και ανοιχτά μάτια, όπως είναι τα δικά σου Αγγελική.. 

Εις το επανιδείν καλέ μου φίλε. 

© Αγγελική Γ. Πιτσόλη 

Γυναίκα, Αριστούχος Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών  

Επιστήμονας Επικοινωνίας, Ιδιωτικής Ασφάλισης και Πολιτισμού

11 Νοεμβρίου 2025 έως 18 Ιουνίου 2026

Με τον κ. Ιγνάτιο Φεραίο, υπεύθυνο του Μουσείου της Ιστορικής Μονής, ο οποίος με ευγένεια και αγάπη μου εξιστόρισε τα γεγονότα απο τη Σφαγή της Χίου και μου υπέδειξε τα σημεία ιστορικού ενδιαφέροντος. Ο κ. Ιγνάτιος με πληροφόρησε ότι πολιούχοι της Χίου είναι οι Άγιοι Μηνάς, Βίκτωρας και Βικέντιος, ενώ είχα την εντύπωση πως τον τίτλο κατείχε η Αγία Μαρκέλα ή ο Αγιος Ισίδωρος. Η Χίος γιορτάζει την ελευθερία της, στις 11 Νοεμβρίου, ημέρα εορτής των πολιούχων της. Α.Π. #womanpower